EKOLOGİYA

SN: Ölkədə yüksək texnoloji kimyəvi və toksikoloji laboratoriya mövcud deyil

9-04-2025, 14:50

Ekologiya

AMP

“Səhiyyə Nazirliyinin Kollegiyasının 11 sentyabr 2024-cü il tarixli 12 nömrəli müvafiq Qərarına əsasən yaradılmış PHŞ “Mərkəzi Kimyəvi və Toksikoloji Laboratoriya” (bundan sonra Laboratoriya) dövrümüzün aktual tələblərini özündə ehtiva edir”.

Musavat.com xəbər verir ki, bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi İnstaqram hesabında canlı yayımda Səhiyyə Nazirliyi PHŞ “Mərkəzi Kimyəvi və Toksikoloji Laboratoriyası”nın Baş direktoru Mətanət Axundova açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, ölkə ərazisində laboratoriyaların olmasına baxmayaraq, bu sahədə ixtisaslaşdırılmış mütəxəssislərdən ibarət mərkəzləşdirilmiş yüksək texnoloji kimyəvi və toksikoloji laboratoriya mövcud deyil:

”Laboratoriyanın fəaliyyətinin əsas məqsədi əhalinin sağlamlığının qorunması və bu sahədə hüquqlarının təmin edilməsi, kimyəvi və toksikoloji müayinələrin aparılması istiqamətində ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən laboratoriyaların yeni diaqnostik imkanlardan istifadəsidir. Eyni zamanda, metodiki və təcrübi köməkliyin göstərilməsi ilə istinad laboratoriyası qismində çıxış etməsi, elmi-tədqiqat işlərinin aparılması, beynəlxalq istinad (referens) laboratoriyaları ilə əməkdaşlığın təmin edilməsi, profil üzrə aparılmış müayinələrin şübhəli nəticələrinin müəyyən edilmiş qaydada dəqiqləşdirilməsindən ibarətdir.

Bundan əlavə, Laboratoriya fəaliyyət istiqamətləri üzrə tibb mütəxəssislərinin hazırlanması, təhsil müəssisələri ilə klinik baza kimi və bu sahədə fəaliyyət göstərən laboratoriyalara metodiki və təcrübi köməklik göstərməklə, o cümlədən onlar arasında yaranan mübahisələrə (şübhəli məqamlara) dair rəy verən publik hüquqi şəxsdir”.

M.Axundova bildirib ki, laboratoriyada avtomatlaşdırılmış, yüksək dəqiqlik, həssaslıq və etibarlılığa malik son nəsil maye və qaz xromatoqrafları mövcuddur:

“Mövcud cihazlarda zəhərli maddələrin, terapevtik və epileptik dərmanların, narkotik və psixotrop maddələrin, dərman metabolitlərinin, pestisidlərin, ağır metalların, dəm qazının, immunosupressantların, alkoqol və uçucu maddələrin, üzvi turşuların, zərurət yarandıqda dopinq vasitələrinin yoxlanılması mümkündür.

Həmçinin, qeyd etmək istərdim ki, laboratoriyada olan qaz xromatoqrafının (elektron) kitabxanasının yaddaşında iki yüz on iki mindən çox maddə mövcuddur ki, bu da naməlum zəhərlənmələrin səbəblərinin müəyyən olunmasında mühüm rol oynayır. Bəzən tibb müəssisələri və digər qurumlarda narkotik maddələrin test üsulu ilə yoxlanması zamanı neqativ hallar baş verir. Test üsulu istiqamətverici xarakter daşıyır və alınan nəticələr yanlış ola bilir. Bu isə ondan irəli gəlir ki, bəzi dərman vasitələrinin və qida məhsullarının qəbulu zamanı analizlər testlə yoxlanıldıqda yanlış -mənfi, yanlış müsbət (kross-reaktivlik) nəticə əldə olunur. Belə halların araşdırılması Laboratoriyada yüksək ixtisaslı peşəkar mütəxəssislər tərəfindən qaz və maye xromatoqroflarında aparılır və dəqiq nəticələr əldə olunur”.

Direktor sonda qeyd edib ki, mərkəz elmi tədqiqat məqsədilə dissertant və digər mütəxəssislərə geniş imkanlar təqdim edir:

“Peşəkar mütəxəssislər tərəfindən onlara təcrübi və metodoloji dəstək göstərilir. Hazırda Azərbaycan Tibb Universiteti ilə bağlanmış müqavilə əsasında universitetin Əczaçılıq fakültəsinin tələbələri laboratoriyada istehsalat təcrübəsi keçirlər”.

Tam mətni oxu →