MÜSAHİBƏ

AIFC-nin idarəedici direktoru: “Azərbaycan "yaşıl maliyyələşmə" üzrə regional liderə çevrilə bilər” - MÜSAHİBƏ

30-11-2024, 11:55

Ekologiya

AMP

Qazaxıstan və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq yeni səviyyəyə yüksəlir. Maliyyə bazarlarının inkişafı və investisiya əməkdaşlığı diqqət mərkəzindədir.

Eyni zamanda, Orta Asiya və Qafqaz regionunda əsas maliyyə mərkəzlərindən birinə çevrilən "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi (AIFC) biznes və investorlar üçün unikal imkanlar təklif edir. İngilis hüququnun tətbiqi, müstəqil infrastruktur, “yaşıl” və İslam maliyyələşməsi kimi innovativ istiqamətlərin dəstəklənməsi onu Azərbaycan da daxil olmaqla müxtəlif ölkələri təmsil edən şirkətlər üçün cəlbedici edir.

“Report”a eksklüziv müsahibəsində "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin idarəedici direktoru Renat Bekturov Azərbaycanla əməkdaşlığın perspektivləri barədə fikirlərini bölüşüb və AIFC-nin Azərbaycan şirkətlərinin beynəlxalq bazarlara çıxmasına necə kömək edə biləcəyindən danışıb.

- Orta Asiya və Qafqazın maliyyə bazarlarının inkişafı kontekstində "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin rolunu necə görürsünüz? AIFC xarici şirkətlərə hansı unikal imkanları təklif edir?

- "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi yaradıldığı zaman qarşısında həm aydın, həm də mürəkkəb bir vəzifə qoyulmuşdu – Orta Asiya və Qafqaz regionunda investisiya cəlb etmək məqsədilə həm Qazaxıstan, həm də xarici investorların rahatlığının təmin olunacağı "sıfırdan" infrastruktur yaratmaq.

Buna nail olmaq üçün ingilis hüququ prinsipləri əsasında yurisdiksiyanın formalaşdırılması qərara alındı, çünki onun prinsipləri beynəlxalq bazarlarda fəaliyyət göstərən biznes üçün aydındır. Niyə məhz ingilis hüququ?

Birincisi, investisiya dünyasında müqavilələrin əksəriyyəti ingilis dilində bağlanır, ümumi ingilis hüququ isə əqdlərin strukturlaşdırılmasında istifadə olunur. Məsələn, hüquqi şəxsin nizamnaməsindən yazışmalara qədər bütün sənədləri başqa dillərə tərcümə etmək zərurəti olmadan ingilis dilində tərtib etmək olar. Bu, sövdələşmə tərəfləri arasında qərar qəbulu və sənədlərin razılaşdırılması prosesini sürətləndirir.

İkincisi, bu hüquq proqnozlaşdırıla bilən və sabitdir. Mərkəzin normativ aktları digər hüquqi sənədlərə minimum sayda çarpaz istinadları özündə ehtiva edir ki, bu da digər məlumat mənbələrinə müraciət etmək zərurətini azaldır.

Üçüncüsü, ingilis hüququ kifayət qədər çevikdir. Mərkəzin hüququ müqavilə formasına dair xüsusi tələblər müəyyən etmir və açıq şərtlərlə müqavilənin bağlanmasına icazə verir ki, bu da razılaşdırılmış şərtlər toplusundan ibarət olmaqla, eyni zamanda tərəflərin gələcəkdə əlavə sazişlərin bağlanması yolu ilə onu konkretləşdirmək niyyətində olduqlarını təsbit edir. Bu şərt tərəflərə sonrakı mərhələdə bəzi dəqiqləşdirici müddəaları göstərmək və ya yeniləmək imkanı verir.

Qazaxıstanın mülki qanunvericiliyi (üç il) ilə müqayisədə daha uzun olan altı illik iddia müddəti Maliyyə Mərkəzinin hüququ əsasında bağlanmış müqavilələrin icrasının təmin edilməsi üçün əlavə müdafiəni təmin edir.

İnfrastruktur məhz bu əsasda yaradılıb: investorların maraqlarının qorunması üçün müstəqil məhkəmə və arbitraj mərkəzi, müstəqil tənzimləyici olan AFSA (Astana Financial Services Authority), kapital bazarının inkişafı üçün "Astana International Exchange" (AİX) birjası, "yaşıl" və İslam maliyyələşməsi, rəqəmsal aktivlər və bir çox digər alətlər. Bundan əlavə, bizim tənzimləmə məsələn, Qazaxıstan və Azərbaycanın yurisdiksiyalarında əlçatmaz olan müxtəlif biznes mülkiyyəti formalarını qeydiyyatdan keçirməyə imkan verir. Həmçinin "Ekspat" Mərkəzinin fəaliyyəti çərçivəsində vergi güzəştləri və sadələşdirilmiş əmək və viza rejimləri mövcuddur.

Bu cür innovativ yanaşma sayəsində AIFC-nin iştirakçısı olan şirkətlər üçün əlverişli iş şəraiti yaratmaq mümkün olub. Bütün region üçün yüksək beynəlxalq standartlara uyğun maliyyə mərkəzinin formalaşmasının əsası qoyulub.

Bunu kənar qiymətləndirmələr də sübut edir: "Global Financial Centres Index 36" reytinqinə görə AIFC Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya regionundakı maliyyə mərkəzləri arasında birinci yeri tutur. 2022-ci ildə AIFC-nin tənzimləməsi İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının vergi şəffaflığı standartlarına uyğun hesab edilib.

Maliyyə Mərkəzinin uğurunu konkret rəqəmlər də təsdiqləyir. Hazırda ABŞ, Böyük Britaniya, Çin, Türkiyə, Honkonq, Sinqapur, Rusiya və 80-dən artıq digər ölkədən 3400-dən çox şirkət iştirakçı kimi qeydiyyatdan keçib. Başqa sözlə, xarici biznes maliyyə mərkəzində işləməkdə maraqlıdır, o, qlobal tənzimləmə səviyyəsinə uyğundur, ekosistem isə biznesi uğurla və rahat şəkildə aparmağa imkan verir.

Nəticədə fəaliyyət illəri ərzində cəlb edilmiş investisiyaların həcmi 13 milyard ABŞ dollarını keçib ki, bunun da 5,9 milyard ABŞ dollarını AIX birjasında portfel investisiyaları, 7,3 milyard ABŞ dollarını isə iştirakçı şirkətlərin investisiyaları təşkil edir.

Bütün bu unikal imkanlar Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionundan olan biznes və investorlar üçün əlçatandır. AIFC-də işləmək hətta coğrafi baxımdan - aydın mədəniyyət və nəqliyyat əlçatanlığının yüksək olması nöqteyi-nəzərindən də digər beynəlxalq maliyyə mərkəzlərinə nisbətən daha rahatdır.

Onlar artıq bu imkanlardan istifadə edirlər. Bu gün AIFC-də MDB ölkələrindən 180-dən çox şirkət, o cümlədən Azərbaycandan 4 şirkət qeydiyyatdan keçib. Lakin potensial tam istifadə edilməyib: zaman keçdikcə AIFC platforması vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çıxmaqda maraqlı olan Azərbaycan şirkətlərinin sayının artacağını düşünürəm.

- AIFC Azərbaycan bankları və maliyyə institutlarına öz fəaliyyətlərini genişləndirməkdə və yeni bazarlara çıxmaqda necə kömək edə bilər? AIFC bunun üçün hansı alət və xidmətləri təklif edir?

- Bundan əvvəl qeyd edildiyi kimi, AIFC-nin fəaliyyət məqsədlərindən biri bizim platformaya investisiyaların və yeni biznesin cəlb edilməsidir və məhz buna görə burada biznes üçün şərait yaradılır və daim təkmilləşdirilir. Maliyyə Mərkəzi xarici biznesin buraya gələ bilməsi, öz şirkətini və yaxud Qazaxıstan və ya digər xarici tərəfdaşlarla birgə müəssisələri qeydiyyatdan keçirə bilməsi və daha sonra buradan həm Qazaxıstan iqtisadiyyatında, həm də beynəlxalq səviyyədə işləyə bilməsi üçün platforma rolunu oynayır.

Bunun üçün artıq lazımi alətlər mövcuddur: biznesə aydın olan ingilis hüququ əsasında hüquqi mühit, müstəqil məhkəmə sistemi, əqdlərin strukturlaşdırılmasında çeviklik, yeni maliyyə alətlərinin tətbiqi, xüsusi birja və s.

Bütün bunlar Azərbaycanın maliyyə institutlarına da aiddir. AIFC platforması sayəsində onlar kapital bazarlarında investisiyalar cəlb edə, yeni tərəfdaşlıqlar qura və özləri regionda və bütün dünyada investisiyalarla məşğul ola bilərlər.

Əməkdaşlıq nümunələri artıq var. Məsələn, bu yaxınlarda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən “Unibank” Beynəlxalq Kapital Bazarları Assosiasiyasının (ICMA) Yaşıl İstiqraz Prinsiplərinə uyğun olaraq ölkədə ilk dəfə 20 milyon manat məbləğində (təxminən 11,8 milyon ABŞ dolları) "yaşıl istiqrazlar" buraxıb.

“Yaşıl istiqraz”ların buraxılışı Climate Bonds Initiative (CBI) və Beynəlxalq Kapital Bazarları Assosiasiyasının akkreditə olunmuş verifikatoru olan AIFC-nin Yaşıl Maliyyə Mərkəzi tərəfindən qiymətləndirilərək təsdiqlənib. Mərkəz istiqrazların “yaşıl xüsusiyyət”ləri barədə ikinci tərəfin rəyi formatında xarici qiymətləndirmə təqdim edərək “Unibank”a hərtərəfli ekoloji strategiyasına və beynəlxalq “yaşıl maliyyələşdirmə” standartlarına uyğunluğuna görə "əla" reytinqi verib. Başqa sözlə, AIFC ilə əməkdaşlıq sayəsində Azərbaycanın maliyyə institutu dünya standartlarına uyğun investisiya cəlb edə bilib.

Keçən il AIFC-də Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunda (TBNM) multimodal xidmətin inkişafı üçün Qazaxıstan, Azərbaycan və Gürcüstanın milli dəmir yolu şirkətləri ilə birgə "Middle Corridor Multimodal Ltd." birgə müəssisəsi qeydiyyata alınıb.