XƏBƏRLƏR

Bu kristallar FƏLAKƏTDƏN yaranır - Torpaq çırklənir və...

19-05-2026, 16:56

Ekologiya

AMP

Alimlər və geoloqlar tərəfindən “paradoks” adlandırılan xüsusi kristal növü həm heyranedici görünüşü, həm də təhlükəli təsirləri ilə diqqət çəkir.

Ekologiya.az xəbər verir ki, söhbət insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan və təbiətdə normal şəkildə formalaşmayan kristallardan gedir.

Məlumata görə, trinitit adı verilən kristallar əsasən köhnə mədənlərdə, sənaye tullantılarında və kimyəvi reaksiyaların baş verdiyi ərazilərdə yaranır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, kristalların parlaq və estetik görünüşü insanları valeh etsə də, onların yaranması ətraf mühit üçün ciddi təhlükənin göstəricisi hesab olunur.

Alimlər bu cür insan mənşəli kristalların yaranmasını ilk dəfə 1945-ci ildə nüvə bombalarının sınaqlarından sonra daha geniş şəkildə müşahidə etməyə başlayıblar. Xüsusilə atom partlayışlarının yaratdığı həddindən artıq istilik və təzyiq nəticəsində torpaq, metal və müxtəlif maddələr birləşərək əvvəllər təbiətdə rast gəlinməyən yeni kristal strukturlar əmələ gətirib.

Araşdırmalarda qeyd olunur ki, bu proseslər torpaqda ağır metalların və zəhərli maddələrin toplanması nəticəsində başlayır. Kimyəvi reaksiyalar zamanla rəngarəng və qeyri-adi formalı kristallar əmələ gətirir. Elm adamları buna “insan mənşəli mineral yaranması” adı verir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu kristallar vizual baxımdan çox gözəl görünsə də, onların olduğu ərazilərdə su və torpaq çirklənməsi yüksək səviyyədə olur. Bəzi hallarda həmin maddələrin insan sağlamlığı üçün təhlükəli ola biləcəyi vurğulanır.

Araşdırmalarda vurğulanır ki, bəzi nüvə sınaq bölgələrində yaranan bu kristallar sonradan xüsusi geoloji nümunə kimi öyrənilib. Alimlər hesab edir ki, bu materiallar gələcəkdə Yer tarixində insanın yaratdığı ən böyük dəyişikliklərin izlərindən biri kimi qəbul oluna bilər.

Musavat.com

Tam mətni oxu →